EnglishTrong hai ngày 08–09/04/2026, tại thành phố Đà Nẵng, Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Cộng đồng (CECR) đã phối hợp cùng các chuyên gia tổ chức chương trình chương trình “Tập huấn cộng đồng: Chung tay giám sát và bảo vệ sức khỏe dòng sông”, với sự tham gia của đại diện các các thôn Tà Lang, Giàn Bí, Nam Mỹ, Bồ Bản, Thái Lai, Thạch Bồ và Bắc An, cùng cán bộ môi trường địa phương.
Bối cảnh và sự cần thiết
Trong những năm gần đây, lưu vực sông Cu Đê đang chịu nhiều áp lực từ quá trình phát triển kinh tế – xã hội, gia tăng dân cư và tác động của biến đổi khí hậu. Những thay đổi này đã ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nước, làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm cục bộ, suy giảm nguồn nước và rủi ro thiên tai, từ đó tác động đến sinh kế và sức khỏe của cộng đồng.
Các nghiên cứu và hoạt động thực tiễn cho thấy, cộng đồng địa phương đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm các vấn đề môi trường và giám sát nguồn nước. Tuy nhiên, sự tham gia này còn hạn chế do thiếu kiến thức, kỹ năng và cơ chế kết nối hiệu quả. Vì vậy, việc nâng cao năng lực cho các nhóm cộng đồng nòng cốt là yêu cầu cấp thiết nhằm thúc đẩy quản lý tài nguyên nước dựa vào cộng đồng.
Nội dung tập huấn và phương pháp triển khai
Chương trình được thiết kế theo hướng kết hợp giữa lý thuyết – thảo luận – thực hành, tập trung vào hai nội dung chính:
- Ngày 1: Cung cấp kiến thức nền tảng về điều kiện tự nhiên, hệ sinh thái sông Cu Đê, chất lượng nước và các áp lực, mối đe dọa đối với nguồn nước. Đồng thời, chương trình lồng ghép nội dung về vai trò của phụ nữ trong bảo vệ nguồn nước và giới thiệu mô hình giám sát nguồn nước dựa vào cộng đồng
Tiến sĩ Huỳnh Công Hoài, ĐH Bách Khoa Hồ Chí Minh trình bày về Điều kiện tự nhiên và chất lượng nước sông Cu Đê |
Tiến sỹ Đoàn Chí Cường, Khoa Sinh-Môi trường, ĐH Sư Phạm Đà Nẵng trình bày về Hệ sinh thái dòng sông Cu Đê |
- Ngày 2: Tập trung vào hành động, bao gồm phổ biến các chính sách pháp luật liên quan, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, hướng dẫn xây dựng kế hoạch giám sát tại địa phương và thực hành sử dụng bộ công cụ đo nước. Các học viên đã trực tiếp tham gia thực hành giám sát chất lượng nước tại khu vực bãi Nam Ô.
Thực hành giám sát chất lượng nguồn nước tại Nam Ô |
Bà Nguyễn Ngọc Lý, Chủ tịch HĐQL CECR chia sẻ về Kinh nghiệm quốc tế trong bảo vệ nguồn nước |
Ông Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia Đà Nẵng trình bày về chính sách pháp luật hiện hành liên quan đến vai trò, quyền và trách nhiệm của người dân trong bảo vệ nguồn nước |
Các nhóm thảo luận xây dựng kế hoạch |
Phương pháp đào tạo chú trọng tính tương tác và thực hành, giúp người tham gia dễ hiểu, dễ áp dụng và có thể triển khai ngay tại cộng đồng.
Kết quả đạt được
Thông qua chương trình tập huấn, các nhóm cộng đồng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng:
- Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của bảo vệ nguồn nước và các vấn đề môi trường liên quan tại địa phương;
- Được trang bị kiến thức cơ bản về hệ sinh thái sông, chất lượng nước và các dấu hiệu nhận biết ô nhiễm;
- Nắm vững các kỹ năng giám sát cộng đồng, bao gồm quan sát, ghi chép, sử dụng bộ dụng cụ đo nước và báo cáo thông tin;
- Hiểu rõ hơn về quyền, trách nhiệm và cơ chế tiếp cận thông tin của người dân trong bảo vệ môi trường;
- Xây dựng được các kế hoạch giám sát nguồn nước cụ thể tại từng địa phương;
- Nhận bàn giao bộ công cụ và tài liệu hướng dẫn để triển khai hoạt động giám sát lâu dài.
Hướng tới mô hình giám sát nguồn nước dựa vào cộng đồng
Chương trình không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức mà còn góp phần thúc đẩy sự tham gia chủ động của người dân trong quản lý tài nguyên nước. Việc kết nối giữa cộng đồng, chuyên gia và chính quyền địa phương đã tạo nền tảng cho việc hình thành và phát triển mô hình giám sát nguồn nước dựa vào cộng đồng, phù hợp với điều kiện thực tế tại các địa phương.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng tác động, việc trao quyền cho cộng đồng – đặc biệt là các nhóm nòng cốt và phụ nữ – được xem là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả và tính bền vững trong bảo vệ tài nguyên nước.
Ảnh tập thể
